حسن مرسلوند

397

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

راجع به بىطرفى همان‌طور كه اطلاع دارند دولت ايران از آغاز جنگ اروپا به طيب خاطر بىطرفى خود را اعلام داشته و به‌هيچ‌وجه از شرايط اين بىطرفى تخلف نكرده بود و بعدها نيز در اين تصميم خود باقى خواهد بود و نيز دولت ايران هيچ‌گاه راضى نبوده و نخواهد بود كه به منافع حقهء آن دو دولت در ايران خللى وارد آيد و اميدوار است كه اولياى آن دو دولت نيز در تفسير اين عبارت و تطبيق اين معنى با موارد عمل حسن تفاهم را از مد نظر دور ندارند تا از بروز هرگونه مشكلات اجتناب شود . 6 - به‌طورى كه در نامهء خود وعده داده‌اند كه به دولت ايران در حوايج اقتصادى آن مساعدت نمايند ، يقين است كه در اجراى اين مقصود خريد كالاهاى صادراتى ايران را نيز منظور داشته و نيز اقدام لازم به عمل خواهند آورد كه اجناس متعلق به ايران كه اكنون در حدود متصرفات انگلستان و يا خاك دولت شوروى موجود و متوقف مانده هرچه زودتر به ايران حمل شود و از اين حيث براى اين كشور گشايش دست دهد . 7 - نسبت به وعدهء صريحى كه آن دو دولت داده‌اند كه پيشرفت قواى انگليس و شوروى را متوقف سازند و به هرروزى كه اوضاع جنگ كنونى اجازه دهد آنها را از خاك ايران بيرون برند دولت ايران از اين فقره اتخاذ سند مىنمايد و اعتماد خود را نسبت به اين اظهارات دو دولت اشعار مىدارد . 8 - اينكه اظهار داشته‌اند حق الامتياز نفت شركت ايران و انگليس مانند گذشته پرداخت خواهد شد و دولت شوروى هم موافق قرارداد ايران و شوروى مورخ اول اكتبر 1927 حقوق دولت ايران را از بابت شيلات سواحل جنوبى بحر خزر كماكان خواهد پرداخت ، موجب امتنان است . 9 - در خاتمه اشعار مىدارد كه چون ضمن عملياتى كه از روز سوم شهريور به بعد واقع شده ممكن است اسلحه و مهمات و اشيايى از قوا و متعلقات ايران به دست قواى آن دو دولت افتاده باشد نظر به عوالم دوستى كه فىمابين اين دولت با دولت بريتانياى كبير و با دولت اتحاد جماهير شوروى برقرار است دولت ايران انتظار دارد كه آنها را مسترد سازند و نيز چون در ضمن عمليات قواى آن دو دولت خسارات مالى و خرابيها و اتلاف نفوس واقع شده است اميدوار است از طرف آن دو دولت نيات دوستانه و منصفانه دربارهء ترميم آنها ابراز شود خاصه كه قسمتى از اين قضاياى ناگوار پس از آن روى داده است كه دولت ايران به قواى خود امر ترك مقاومت هم نموده بود . » شرحى است كه به سفارت كبراى شوروى نوشته شده است : « دولت شاهنشاهى ايران در جواب يادداشت هشتم شهريورماه 1320 ( 30 اوت 1941 ) دولت اتحاد جماهير شوروى اشعار مىدارد : اينكه مرقوم شده است دولت اتحاد جماهير شوروى و دولت اعليحضرت پادشاه انگلستان هيچ قصدى بر عليه استقلال و تماميت خاك ايران ندارند و عملياتى كه اخيرا واقع شده بر ضد ايران نيست و در صورتى كه دولت ايران حاضر براى همكارى باشد ، عمليات خصمانه ادامه